VAF Vertonerssessie: Toegankelijke filmbeleving
Tweemaal per jaar organiseert de afdeling Publiek van het VAF een inspiratievolle dag voor (arthouse-)bioscopen, distributeurs, festivals, cultuurhuizen en andere filmorganisaties. Op dinsdag 27 oktober 2026 zijn we te gast in Kortrijk bij kunstencentrum BUDA met een Vertonerssessie rond toegankelijkheid in het vertonersveld.
Mensen met een handicap ondervinden heel wat drempels wanneer ze willen deelnemen aan een cultureel aanbod. Moeilijk leesbare communicatie, gebrekkige informatie rond toegankelijkheid, mobiliteitsproblemen of begeleidingsnoden bemoeilijken die deelname maar ook eenzijdige beeldvorming en beperkte representatie zijn stoorzenders. Er is ook veel diversiteit binnen de groep mensen met een handicap en de drempels verschillen naar gelang de doelgroep. Eén schakel aanpakken volstaat dan ook vaak niet en maatwerk is noodzakelijk. Gebrek aan tijd, middelen en draagvlak vormen echter uitdagingen voor culturele spelers, die willen inzetten op duurzame en brede cultuurparticipatie.
Toch boekte ook het vertonersveld ondertussen vooruitgang wat betreft de toegankelijkheid van mensen met een fysieke, verstandelijke of psychische handicap. Zaken als geluidsondersteuning, audiodescriptie via de Earcatch-app, de European Disability Card of toegankelijke websites zijn goed ingeburgerd. Meer en meer zalen breiden ook hun toegankelijkheidspagina uit, gebruiken eenvoudige taal in hun communicatie en voorzien aangepaste signalisatie. Sommige spelers experimenteren met een doelgroepgericht filmaanbod, waaronder ook een prikkelarm aanbod. In deze VAF Vertonersessie zoomen we in op een aantal initiatieven die de drempels voor mensen met een handicap trachten weg te nemen.
Kunstencentrum BUDA
Luna Goessaert & Alieke Vroman
De VAF Vertonerssessie is te gast in het kunstencentrum BUDA in Kortrijk, een plek voor theater- en dansvoorstellingen, een werkplek voor podiumkunstenaars en een arthouse cinema met een dagelijkse programmatie van kwaliteitsfilms. BUDA hanteert een uitgebreid inclusiebeleid en legt zich uitgesproken toe op het wegnemen van zoveel mogelijk financiële, fysieke en sociale drempels. Zo zijn o.a. assistentiehonden welkom tijdens voorstellingen, krijgen slechthorenden geluidsondersteuning via de app ‘MobileConnect’, kunnen kwetsbare groepen film beleven dankzij het Fonds Vrienden van BUDA en worden er regelmatig prikkelvriendelijke voorstellingen opgezet voor filmbezoekers die sneller overprikkeld geraken. Die lijn wordt nog verder doorgetrokken in het partnerproject NEXT, een jaarlijks internationaal podiumkunstenfestival waarvoor tal van algemene en voorstellingspecifieke acties rond toegankelijkheid worden ontwikkeld. Publiekswerker Film Luna Goessaert en Publiekswerker Podium Alieke Vroman gaan dieper in op de verschillende maatregelen en initiatieven die BUDA opzet rond toegankelijkheid.
Symfoon
Hanne Craye
Symfoon, het Vlaams blinden- en slechtziendenplatform, bouwt mét en voor blinde en slechtziende mensen aan een meer inclusieve maatschappij. Dat gebeurt onder andere via inleefworkshops en samenwerkingen met de brede vrijetijdssector. Sensibiliserings-campagnes zoals Annoying Eyes, waarbij gigantische oogbollen de weg versperren, laten ziende mensen letterlijk stilstaan bij de drempels die blinden en slechtzienden ervaren. Met hun vrijwilligers bezoeken ze bovendien culturele locaties en evenementen over heel Vlaanderen om screenings uit te voeren en drempelanalyses te maken. Met hun Eye Keys, een pakket bestaande uit een online gids, een animatiefilmpje en een inleefpodcast over allerlei thema’s, neemt Symfoon tenslotte ook een informerende rol op. Project- en communicatiemedewerker Hanne Craye legt uit wat je als vertoner zoal kan doen om blinde en slechtziende bezoekers te verwelkomen.
La Pêrche
Catherine Lemaire
In september 2024 lanceerde CinéCité, de coöperatie achter o.a. de Brusselse arthousebioscoop Kinograph, het project La Pêrche. La Pêrche is de afkorting van “Projections Et Rencontres pour Cinéphiles en situation de Handicap ou d’Empêchement” ("Filmvertoningen en ontmoetingen voor filmliefhebbers met een handicap of andere beperking"). Elke maand worden in Brusselse en Waalse cinema’s en filmzalen vertoningen opgezet, die aangepast zijn aan mensen met een handicap. Zo wordt er voor blinden of slechtzienden audiodescriptie voorzien en is er ondertiteling en geluidsondersteuning voor doven en slechthorenden. Vooraan worden er extra stoelen verwijderd, zodat er meer plaatsen zijn voor rolstoelgebruikers. Het licht wordt gedimd en het geluid iets zachter gezet, opdat neurodivergente mensen zich meer op hun gemak voelen. Het is ook toegestaan om tijdens de vertoning recht te staan en emoties te uiten en mensen die even tot rust willen komen, kunnen terecht in de stille ruimte. Catherine Lemaire, coördinator van het project, vertelt wat er aan de grondslag lag van dit initiatief en welke uitdagingen en ervaringen ze tegenkwam bij de opzet ervan.
DisABILITY Filmfestival
Pieter Verstraete
De Leuvense organisatie DFF wil met toegankelijke filmvoorstellingen, debatmomenten en workshops de bestaande beeldvorming rond personen met een handicap kritisch bevragen. Daartoe brengt het mensen met en zonder handicap met elkaar in contact. Zo staat het DisABILITY Filmfestival, dat elk jaar wordt opgezet in bibliotheek Tweebronnen en in Cinema ZED, volledig in het teken van ontmoeting en representatie van mensen met een handicap, zowel op als achter het scherm en in de zaal en het festivalcafé. Mensen met een handicap worden mee betrokken en helpen o.a. bij het kiezen van de films en bij de praktische organisatie. Met het nieuwe initiatief Klassen van/vol hoop trekt DFF naar de klas met een programma van film en interactieve workshops, opdat ook jonge leerlingen bewust worden gemaakt van hoe mensen met een beperking vaak stereotiep worden afgebeeld in film en media. Trekker en medeoprichter van DFF Pieter Verstraete licht toe hoe DFF haar visie concreet realiseert.
Studio 43
Sylvie Presa
Sinds 1982 biedt arthousebioscoop Studio 43 in Duinkerke (FR) in drie zalen een divers programma aan ter kennismaking met de rijkdom van het filmaanbod van vroeger en nu. Hedendaagse titels en klassiekers vullen elkaar aan, naast een specifieke focus op de documentairefilm. De bioscoop is standaard toegankelijk voor mensen met een mobiliteitsbeperking, slechtzienden en slechthorenden en de stad biedt haar bewoners gratis vervoer aan, met ook een specifieke service voor ouderen en mensen met een handicap. Met de slagzin ‘een andere visie op cinema’ blijft Studio 43 zoeken naar vernieuwende benaderingen om het filmprogramma te omkaderen en er alle doelgroepen mee aan te spreken. Zo werd in 2023 één van de zalen ingericht als een multifunctionele ruimte en uitgerust voor nasynchronisatie, opname en montage. Zowel jong als oud kunnen er terecht voor tal van ateliers rond film en filmtechnieken. Directrice en programmatrice Sylvie Presa licht de werking en visie verder toe.
Het vervolg van het programma wordt later bekend gemaakt.
Toemaatje
Afgelopen zomer ondergingen de filmzalen in Budascoop een omvangrijke technische vernieuwing, met drie nieuwe Barco 4K-laserprojectoren, nieuwe servers, software en versterkers. Het resultaat: scherper beeld, helderder kleuren, groter contrast, lager energieverbruik en vlottere bediening. Als kers op de taart ontwikkelde CinemaNext via Q-SYS een uitermate gebruiksvriendelijke automatisering, waardoor alle zalen in een handomdraai voorzien worden van beeld en geluid.
Als toemaatje en kennismaking met die vernieuwde technische infrastructuur nodigt BUDA de deelnemers na de lunch uit voor een demopresentatie door CinemaNext. Systeemontwikkelaar Frank Theunissen demonstreert de nieuwe Barco projectoren en Q-SYS Control, waarna een rondleiding volgt in Budascoop met focus op de gerealiseerde toegankelijkheidsaanpassingen en -signalisatie.
Programma
09:30-10:00: onthaal en koffie
10:00-13:00: presentaties
13:00-14:00: lunch
14:00-15:00: toemaatje: demopresentatie en rondleiding
Adres en bereikbaarheid
Kunstencentrum BUDA, Kapucijnenstraat 10, 8500 Kortrijk.
BUDA is makkelijk bereikbaar via het openbaar vervoer. Het station van Kortrijk ligt op 10 minuten loopafstand. Kom je met de bus? De dichtste haltes zijn O.L.V. Hospitaal (4 & 6), Kortrijk Markt (4, 6, 9, 50, 51), Sint-Amandsplein (6), Graanmarkt (6), L.Robbeplein (4, 6, 9, 40, 42, 50, 51, 52, 53, 60, 61, 62), Plein (9, 50, 51). Er is ook een gratis fietsenstalling voor de deur.
Toch met de wagen? Betalend parkeren kan in de Parking Broeltorens of Parking Budabrug.
Bereid je je graag voor op je bezoek? Maak dan zeker gebruik van de visuele voorbereiding die BUDA via deze link aanbiedt.
Deelnemen?
Deelnemen is gratis. Registratie is verplicht.
Het is mogelijk om te annuleren. Stuur ons in dat geval een berichtje. Mits tijdige verwittiging kan je in jouw plaats ook een collega sturen. Indien je echter later dan vrijdag 23 oktober 2026 besluit om niet deel te nemen of de dag zelf niet komt opdagen, dan zal er een annulatiekost van 10 euro gerekend worden.
Heb je specifieke noden of vragen?
Contacteer ons!
